Crkvena muzička tradicija srednjeg veka

Posted: 27. avgust 2009. in Nacionalna istorija muzike

Crkvena muzička tradicija srednjeg veka

U IX veku dolazi do velike prekretnice na Balkanu. Srbi, Makedonci i Bugari primaju veru iz Vizantijske crkve-sa istoka, a Slovenci i Hrvati iz Rimokatoličke crkve-sa zapada. Tako je bilo i u muzici-Srbi, Makedonci i Bugari su službu Božiju i pojanje preuzeli iz Vizantije, a u Liturgiji je korišćen grčki jezik. Muzičku praksu predstavljalo je jednoglasno pevanje na staroslovenskom jeziku.

Do 15. veka naše srpske crkvene melodije su bile iste kao i vizantijske. Početkom 13. veka kada je srpska pravoslavna crkva dobila samostalnost od vizantijske crkve došlo je do jačeg prodora regionalnih i nacionalnih elemenata u stariji crkveno slovenski jezik. Najstariji južnoslovenski i srpski rukopisi iz 12. i 13. veka kao što su Miroslavljevo jevanđelje, Vukanovo jevanđelje i Beogradski parijmejnik sadržali su pesme koje su pevane u bogosluženju u različitim prilikama. Prvi notni zapisi se pojavljuju tek u 15. veku kod nas. Iz tog vremena poznata su imena i 3 srpska kompozitora: Kir Stefan Srbin, koji je bio domestik, odnosno horovođa na dvoru Lazara Brankovića. Drugi je Nikola Srbin. Treći – Jeromonah Isajie Srbin. Ovi sačuvani zapisi pesama koji su bili u neuskoj notaciji su preoblikovani na savremen notni sistem i snimljeni kao zvucni materijal.

OSMOGLASJE I OSMOGLASNIK

Srpska crkvena muzika je zasnovana na osmoglasju. On je nasleđen iz vizantije i prihvaćen i u drugim istočnim tradicijama. Osmoglasnik je zbirka pesama koju čine pesme nedeljnih službi (večernja, jutrenja, liturgije), posvećenih Hristovom vaskrsenju. Svake nedelje u službi dominira jedan glas, a jedan ciklus od 8 glasova (8 nedelja) naziva se stolp.

Osmoglasni ciklus započinje prve nedelje posle Uskrsa i nastavlja se do Lazareve subote. Pesme osmoglasnika se ne pevaju samo od Cvetine nedelje do Uskrsa. Pesme osmoglasnika se ponavljaju više puta tokom crkvene godine i lako se pamte. One su osnova za razvoj drugih pesama. Osmoglasnik počiva na sistemu od 4 autentična i 4 plagalna glasa.

LITURGIJA

Liturgija (grč. služba, usluga) je bogosluženje koje sadrži najveći broj fiksiranih napeva i na njen izgled najmenje utiču promene u vezi sa godišnjim ciklusom. U SPC se služe liturgije: sv. Jakova, sv. Jovana Zlatoustog, sv. Vasilija Velikog i Liturgija pređeosvećenih darova.

U osmoglasniku se nalaze sledeće liturgijske pesme: Blažena slava…, I ninje, vaskrsni kondak i prokimen apostola. Kondak je kratka pesma, strofa, pohvala prazniku koji se obeležava.

U sklopu liturgije pevaju se i tropari.

Komentari
  1. Inspektor Marko P. kaže:

    bilo bi bolje sa slikama zato sto bi bilo lakše objasniti

  2. Vera Stankovic kaže:

    trud zasluzuje pohvale !

Ostavite odgovor

Popunite detalje ispod ili pritisnite na ikonicu da biste se prijavili:

WordPress.com logo

Komentarišet koristeći svoj WordPress.com nalog. Odjavite se / Promeni )

Slika na Tviteru

Komentarišet koristeći svoj Twitter nalog. Odjavite se / Promeni )

Fejsbukova fotografija

Komentarišet koristeći svoj Facebook nalog. Odjavite se / Promeni )

Google+ photo

Komentarišet koristeći svoj Google+ nalog. Odjavite se / Promeni )

Povezivanje sa %s